Prezentowana praca dowodzi, że w odróżnieniu od Unii Europejskiej, w unii tworzącej Rzeczpospolitą Obojga Narodów zasada wielokulturowości byla realizowana bezkonfliktowo, ponieważ Rzeczpospolita nie ingerowala w życie wewnętrzne samorządnych wspólnot, których ramy sama określala. Dotyczy to zwlaszcza spoleczności żydowskiej. Autonomia żydowska z sejmem, sejmikami i trybunalami tworzonymi na wzór instytucji szlacheckich jest godnym uwagi precedensem historycznym o dwóchsetletniej trwalości, zapewniającym pelną tożsamośc tej ludności w ramach Rzeczypospolitej. Analiza modelu wielokulturowości w Rzeczypospolitej wraz z jej warunkami ustrojowymi jest poprzedzona teoretycznymi i analitycznymi ustaleniami dotyczącymi samego modelu i jego konfrontacją ze wspólczesnym modelem wielokulturowym.
